Gemeenschapskrant

Wemmelse Masha Lysenko over de oorlog in Oekraïne

04/05/22

‘Beter sterven dan een slaaf te zijn in een totalitair regime.’ Meer dan op medeleven hoopt de Wemmelse Oekraïense Maria of Masha Lysenko, op een toekomst voor haar land in de democratische familie van de Europese Unie. Ondanks alle onheil gelooft ze dat de kracht van de Oekraïense samenhorigheid hun een betere toekomst zal brengen.

© Tine De Wilde

Masha Lysenko komt uit Poltava, een stad in het noordoosten van Oekraïne met 320.000 inwoners, op zo’n honderd kilometer van de grens met Rusland. Ze is al zes jaar in België en woont in Wemmel met haar man en haar twee jonge kinderen. ‘De liefde heeft me naar hier gebracht’, zegt ze. ‘Toen ik mijn man leerde kennen in Oekraïne, hield hij evenveel van Oekraïne als ik, en dat raakte me in mijn hart.’

In Oekraïne haalde Masha een doctoraat economie en was ze professor Management. In België leerde ze eerst Nederlands aan het CLT in Leuven. Daarna maakte ze een carrièreswitch naar de IT-sector. Ze heeft nog altijd de Oekraïense nationaliteit en vindt het belangrijk te zeggen dat ze in België nooit uitkeringen heeft gekregen, opdat niemand zou denken dat ze hier is om te profiteren. ‘Oekraïners zijn trots, moedig, slim en hardwerkend’, zegt ze over haar landgenoten. ‘Ik denk dat mensen dat ook zien. Ik voel heel veel steun en warmte sinds het begin van de oorlog. Mijn ouders, mijn zus en haar kind zijn op tijd kunnen vluchten en zijn nu hier in Wemmel. We zijn meteen geholpen. Mijn zus woont bij de ouders van onze buren en na een week kon haar zoontje al naar de gemeenteschool.’

Dat wil natuurlijk niet zeggen dat alles oké is met Masha en haar familie. ‘Andere nonkels en tantes en ook mijn twee oude oma’s hebben beslist om in Oekraïne te blijven. Mijn vader vertelde me met tranen in zijn ogen dat hij geen vluchteling wil zijn. Dat gevoel maakt hem kapot. Hij wil werken aan de toekomst van Oekraïne. Mijn zus blijft van hieruit werken voor een bedrijf in Oekraïne, maar heeft het ook moeilijk.’ Zelf voelt Masha zich iets sterker sinds haar ouders hier zijn, maar goed slapen of geconcentreerd werken valt niet mee. Van vrije tijd valt nauwelijks te genieten. ‘Elke dag sterven landgenoten en dat zorgt voor sterke emoties die ik niet wil ontlopen. Ik voel me ook schuldig dat ik niet in Oekraïne ben om mee te vechten. Het is moeilijk te verdragen dat alles wat we daar stap voor stap hebben opgebouwd nu kapot is.’

Associatieverdrag met de EU

Had Masha, toen de nieuwe Russische inval in Oekraïne op til was, verwacht dat het zo erg zou worden? ‘Er was al oorlog sinds 2014, maar dit had ik niet verwacht. Poetin wil niet dat Oekraïners vrij zijn en ooit tot de Europese Unie toetreden. Zijn grootste schrik is dat Oekraïners zouden aantonen dat democratische waarden economisch succes brengen. Want dat zou dan een voorbeeld kunnen zijn voor Russische en Wit-Russische mensen. Na de Revolutie van de Waardigheid (of de Maidanrevolutie) in 2013 en 2014, hebben de Wit-Russen ook geprobeerd een revolutie te ontketenen. Dat was voor Poetin een signaal dat de democratische beweging groeit, en dat mensen tegen totalitaire regimes kunnen vechten. Onder een totalitair regime heb je het gevoel dat je alleen bent en niets kan doen. Maar Oekraïne heeft getoond dat verandering wel mogelijk is.’

Masha wil tijdens ons gesprek het meest de nadruk leggen op het belang van die democratie. ‘Beter sterven dan een slaaf te zijn in een totalitair regime’, zegt ze zonder verpinken. ‘Nog liever dan hulp voor onze vluchtelingen willen wij het gevoel krijgen welkom te zijn in de Europese Unie. Dat we nu niet bij de NAVO kunnen, beseffen de meeste Oekraïners, maar onze revolutie draaide om het associatieverdrag met de EU, en nu willen we een pad met duidelijke richtlijnen voor de volgende jaren, zodat we uitzicht hebben op EU-lidmaatschap. Dan zouden we aan onze kinderen kunnen zeggen dat er een toekomst is na deze vreselijke oorlog, die niet alleen onze oorlog is. Het is een oorlog tussen democratie en totalitarisme. Ik hoor hier veel klachten over de EU – dat ze te duur en te traag is, en dat de bevolking niet voldoende wordt gehoord. Maar de Oekraïners zouden alles geven om lid te worden van de EU. Ik denk eigenlijk dat ze nu al het hoogste geven wat ze kunnen geven.’

Nieuwe samenleving

Zowat elke Oekraïner helpt of vecht intussen in de oorlog. ‘Alleen de belangrijkste bedrijven functioneren nog. Zo werkt een tante van mij in een waterzuiveringsstation, waar ze regelmatig buiten in de vrieskou op de grond moet gaan liggen als het luchtalarm gaat. Maar ze is heel moedig en heeft al molotovcocktails gemaakt voor het geval de tanks zouden komen. Maar veel mensen kunnen niet meer werken. Architecten, leraars, kunstenaars … De hele dag zijn ze nu bezig om met de Territorial Defence Forces de grenzen van de steden te bewaken, te controleren dat niemand steelt, of dat er geen Russen over straat lopen. Mensen saboteren met hun graafmachines strategische wegen en bruggen, zoeken militairen in de bossen, geven coördinaten door, signaleren doelwitmarkeringen van het Russische leger via een app. Alleen door moed en samenwerking kan het kleine Oekraïense leger standhouden. Maar de prijs is hoog. Want Poetin zal niet stoppen. Dat de Russische bevolking tegen haar regering zou ingaan, zie ik niet meer gebeuren, want de manipulatiemachine en de propaganda is nog professioneler dan in de Sovjettijd.’

Tijdens ons gesprek vielen geregeld stiltes door de machteloosheid en uitzichtloosheid. Toch klinkt Masha optimistisch als ik voorzichtig vraag hoe zij de toekomst ziet. ‘Alleen de gedachten aan de toekomst houden ons sterk. De Oekraïners vormen nu zo’n sterk geheel dat ze het gevoel hebben een nieuw niveau van ontwikkeling te hebben bereikt. Het voelt bijna als de geboorte van een nieuwe samenleving. Elke dag willen ze weer aan de slag. Dus ben ik er zeker van dat we het land zullen heropbouwen.’

Dit gesprek vond plaats op vrijdag 18 maart.

Tekst: Michaël Bellon
Foto: © Tine De Wilde
Uit: zandloper mei 2022

Meer nieuws

  • Gemeenschapskrant

    Patricia De Jaegher

    06/12/22

    De Stuurgroep van de Zandloper laat het gemeenschapscentrum bruisen. Maar wie zijn de leden ervan en waarom doen ze graag wat ze doen? We laten elke maand een lid van de Stuurgroep aan het woord. Patricia De Jaegher (43) is deze maand aan de beurt.

  • Gemeenschapskrant

    Kijk! Een vogel

    05/12/22

    Begijn Le Bleu is beroepsvogelaar geworden. In de vogelvertelling Kijk! vertelt hij honderduit over de geneugten van het kijken naar vogels in de natuur. Le Bleu blikt ook vooruit naar het Grote Vogelweekend op 28 en 29 januari, wanneer Vlamingen vogels tellen in hun tuin om de tuinvogelpopulatie in kaart te brengen.

  • Gemeenschapskrant

    Wetenschapscomedy met Hetty Helsmoortel

    05/12/22

    Op 8 december is wetenschapswatcher Hetty Helsmoortel te gast in GC de Zandloper met Missie 22, de opvolger van haar eerste wetenschapscomedyshow Missie 21. Ze wil wetenschap helder én entertainend brengen voor een zo groot mogelijk publiek, en tegelijk haar passie voor ruimtevaart delen. ‘Het is belangrijk om het heelal te blijven verkennen.’