De Wemmelsesteenweg: een vergeten verkeersader (deel 1)

Met de fiets van Wemmel naar de Brusselse binnenstad rijden kan op verschillende manieren. Maar misschien moet je voor de verandering eens de oudste route nemen, die lang de belangrijkste verbinding was tussen Brussel en Wemmel.

De coulissen van de stad

Andere steenwegen in Brussel – zoals de Bergense of Leuvense – zijn vandaag veel prominenter, rechtlijniger en drukker. De steenweg van Wemmel naar Brussel geraakte een beetje in de vergetelheid. Het is alsof je er in de coulissen van de stad rijdt. Omdat je de huidige grote verkeersassen links of rechts laat liggen of hooguit kruist. Maar ook al wordt de weg regelmatig onderbroken door rotondes en kruispunten, het traject ervan is redelijk intact gebleven en kronkelt consequent en zonder veel omwegen als een rivier richting centrum. Dat maakt het je als fietser heel makkelijk. Zolang je ‘rechtdoor’ blijft rijden, zit je goed. Bovendien kom je erg weinig stoplichten tegen.

Toegegeven: delen van de route zijn grauw, en de steenweg is bijwijlen heel smal. Tegelijk is net dat fascinerend: de steenweg is over het hele traject heel herkenbaar: smal dus, en zachtjes slingerend tussen huisjes van gelijkaardig formaat. Ook al tref je tussen de oudere arbeiders- en burgerwoningen natuurlijk ook banale kantoren, winkels of industriële werkplaatsen aan.

Smal en slingerend

Op de kaart moet je wel even zoeken naar die oude steenweg en een aantal puzzelstukjes samenleggen. Plattegronden van Wemmel uit de 17e eeuw tonen al hoe de verbindingsweg met enerzijds Merchtem en anderzijds Dielegem in Jette het huidige tracé Windberg-Kaasmarkt-Steenweg op Brussel volgt. Het stuk tussen Wemmel en Brussel was volgens de Wemmelse heemkundige Marcel De Doncker al gekasseid vóór de Belgische onafhankelijkheid. Door de aanwezigheid van het kasteel en Hof ten Obberg is het traject van de huidige Steenweg op Merchtem en Steenweg op Brussel tussen die twee belangrijke plaatsen uiteindelijk wel wat grilliger uitgevallen. Daarna gaat het weer even in rechte lijn.

Op Wemmels grondgebied herken je in brasserie Komobine nog een typische oude hoeve waarvan begin 18e eeuw al sprake was. Eens over de gewestgrens liep het traject van de oude steenweg een stuk over de huidige Tentoonstellingslaan, die in de aanloop naar Expo 58 een deel van de Dieleghemsesteenweg verving. Ga je aan het Oude Afspanningsplein of ‘de Barrière’ in Jette naar links, dan vind je het restant van die Dieleghemsesteenweg terug, die al snel Wemmelsesteenweg gaat heten. Maar in de volgende aflevering staan we eerst nog even stil bij de oorsprong van het Oude Afspanningsplein.

Tekst: Michaël Bellon
Foto: © Tine De Wilde
Uit: zandloper november 2025