Interview: Rosalie Custers brengt VAAS

Waarom gaf je je voorstelling de titel VAAS?

Rosalie Custers: ‘Eigenlijk heb ik die titel een beetje aan Raf Walschaerts te danken. VAAS is de titel van de voorstelling waarmee ik in 2024 afstudeerde aan de Koningstheateracademie in Nederland. Raf begeleidde me als coach tijdens dit afstudeerproject en gaf me de goede raad om voor een korte, krachtige titel te gaan.’

‘Aanvankelijk wilde ik een titel die zo nauwkeurig en volledig mogelijk vertelde waarover de voorstelling ging. Raf deed me inzien dat een titel niet alles hoeft prijs te geven. Een tipje van de sluier oplichten is genoeg.’

VAAS doet mij denken aan een beeld waarmee de Deense serie The Legacy opent: een vaas met mooie, gekleurde bloemen die breekt en helemaal uit elkaar spat. Wat wil jij met dat beeld communiceren?

‘Ik hou van de dualiteit die in het woord ‘vaas’ vervat zit. Enerzijds is een vaas iets stevigs: het houdt bloemen en water samen. Anderzijds is ze ook bijzonder breekbaar. Die fragiliteit die schuilgaat achter een sterke façade fascineert me.’

Zit die spanning tussen sterk en tegelijk kwetsbaar zijn ook in de voorstelling?

‘Absoluut. Ik kaart situaties uit het dagelijkse leven aan waarover we het liever niet met elkaar hebben. Met mijn voorstelling wil ik die zwijgzaamheid doorbreken. Want zijn we niet allemaal kwetsbare mensen op zoek naar antwoorden? Ik ervaar mezelf alvast als een zoekende mens die met vallen en opstaan er iets van probeert te maken.’

Een pleidooi voor meer kwetsbaarheid. Is dat de ultieme drijfveer waarom je VAAS schreef?

‘Het klinkt misschien naïef, maar eigenlijk maak ik theater vanuit een verlangen om mee te bouwen aan een betere wereld. Ik wil zo graag dat de mensen rondom mij het goed hebben. Maar als je de wereld mooier wilt maken, moet je ook durven te tonen waar het schuurt en wringt. Je moet bepaalde façades doorbreken. Pas dan ontstaat er ruimte voor verandering en kan er iets in beweging komen.’

Hoeveel van jezelf zit er in het stuk?

‘Het stuk vertrekt heel sterk vanuit mezelf. Wat ik vertel, komt rechtstreeks uit mijn eigen leefwereld. Zo heb ik het onder meer over het overlijden van iemand in onze familie en hoe moeilijk we het als familie vinden om daarover te praten. Een ander onderwerp dat aan bod komt, is mijn relatie met mijn vriendin. Toen ik haar voor het eerst meenam naar een familiefeest, hing er een wat ongemakkelijke sfeer. Toch werd daar met geen woord over gerept. Terwijl ik het eigenlijk zo veel fijner had gevonden als iemand gewoon had gezegd: Rosalie, dit is toch even wennen.’

Is dat soort zwijgzaamheid niet typisch Vlaams?

‘Tijdens mijn studies in Nederland merkte ik dat mijn medeleerlingen het over het algemeen makkelijker vonden om over niet-evidente onderwerpen te praten. Elke maand hadden we een klasgesprek waarin we openlijk stilstonden bij hoe het met iedereen ging. Ik had de gewoonte om braafjes ça va te antwoorden. Tot een klasgenoot me daar op een heel directe manier mee confronteerde: Stop met dat altijd te zeggen. Ik wil weten hoe het écht met je gaat.’

De coaches met wie je werkt, zijn niet de minsten. Wat leer je van hen?

‘Raf Walschaerts ken ik al sinds mijn kindertijd. Dat heb ik te danken aan mijn vader, die technicus is bij het gezelschap Kommil Foo. Raf is me pas echt advies beginnen te geven nadat hij me tijdens een try-out voor het eerst live aan het werk had gezien. Zijn coaching is allesbehalve eenrichtingsverkeer. Hij denkt samen met mij na over hoe we bepaalde scènes nog scherper kunnen krijgen. Ik zie Raf trouwens niet alleen als een coach, maar ook als een vriend. Hij werkt vanuit zijn hart. Dat maakt wat hij doet zo sterk.’

‘Met Lander Severins van Grof Geschud kan ik dan weer heerlijk filosoferen over theater. Als we samen in de auto zitten, kunnen we eindeloos praten over ons vak, over hoe de ideale wereld eruitziet en over de grilligheden van het leven. Lander studeerde trouwens af in dezelfde school in Nederland als ik.’

Welke podiumartiesten inspireren jou?

‘Ken je Suzanne Grotenhuis? Zij is een Nederlandse theatermaakster die in België woont. De manier waarop zij een verhaal vertelt, kan alleen zij. Ze schakelt moeiteloos van de ene emotie naar de andere. Je voelt die overgangen haast niet, zo natuurlijk beweegt ze van het ene uiterste naar het andere.’

Het is allicht niet makkelijk om als nieuwkomer in de wereld van cabaretiers je weg te maken?

‘Klopt, maar ik zit niet stil. Momenteel tour ik met vier verschillende voorstellingen en daarnaast studeer ik ook nog deeltijds muziektherapie aan de Arteveldehogeschool, een opleiding die ik na mijn theaterstudies ben gestart. Mijn agenda is dus meer dan vol. (lacht) In muziektherapie leer je hoe je muziek kunt inzetten om mensen te begeleiden. Muziek kan helpen om gevoelens en gedachten uit te drukken en bepaalde emoties te verwerken.’

‘Tijdens mijn stage in een woonzorgcentrum heb ik ervaren hoe sterk muziek mensen kan doen opleven. Prachtig vind ik dat. We hebben meer van dat nodig. In de ouderenzorg ligt de focus vandaag volgens mij nog te vaak op het fysieke, terwijl er ook zo’n grote behoefte is aan emotionele ondersteuning.’

Wat hoop je dat de toeschouwer zich van jouw voorstelling zal blijven herinneren?

‘Dat we allemaal zoekende, falende mensen zijn. Dat het oké is om te struikelen, en al helemaal om daarover te praten. Om die boodschap over te brengen, ga ik tijdens de voorstelling op een bepaald moment onder de mat liggen. Daarmee wil ik letterlijk tonen dat we moeten stoppen met ongemakkelijke zaken onder de mat te vegen.’

‘Onlangs kwam na een voorstelling een groep dames me opzoeken. Hun boodschap was: Nou, Rosalie, wij zijn er klaar voor om eens onder de mat te kijken. Zalig toch, dat die zeventigplussers bereid zijn om de stap naar meer kwetsbaarheid te zetten.’ (lacht)