Over het succes van Conversatie in de keuken

Het is druk in de keuken van gemeenschapscentrum de Zandloper. We brengen er een bezoekje aan de bonte groep mensen die op deze dinsdagvoormiddag twee gerechten bereiden terwijl ze hun Nederlands oefenen. Met een 20-tal deelnemers en begeleiders is er deze week uitzonderlijk veel volk voor Conversatie in de keuken. Het voorgerecht is net klaar, dus de groep gaat aan tafel om op eten wat ze zelf hebben gekookt. De tafel is maar net groot genoeg en de sfeer is uitgelaten.

Nochtans is het gezelschap heel divers. Een groot deel ervan bestaat uit een groep cursisten Nederlands als tweede taal (NT2) bij het Centrum voor Volwassenenonderwijs (CVO) Semper. Deze cursisten, met heel veel verschillende achtergronden, zijn met hun leerkracht Kim Leo van Asse naar hier gekomen. Voor een keertje krijgen ze dus geen les in hun klaslokaal, maar brengen ze het Nederlands dat ze geleerd hebben in de praktijk tijdens het koken en eten. Naast deze klasgroep zijn er mensen die op een andere manier hebben kennisgemaakt met dit bijzondere aanbod. Want iedereen die deze gezellige taalkans Nederlands wil grijpen, kan ook individueel aansluiten. Voor slechts 2 euro kan je zo drie uur lang in goed gezelschap koken, eten en praten. En dat die formule werkt, zie je meteen. Koken is een doeactiviteit die meteen het ijs breekt, en samen rond de tafel zitten bevordert de conversatie tussen de deelnemers nog meer.

Schillen en proeven in de praktijk

We kunnen cursist Allius even bij zijn voorgerecht weghalen om een reactie te vragen. Hij volgt de module Nederlands 2.2 en is daar zes weken van maandag tot vrijdag mee bezig. Twee jaar geleden kwam hij samen met zijn vrouw vanuit Rwanda in Asse wonen. Zijn Nederlands is nu al behoorlijk en bovendien kookt hij graag. ‘Mijn Nederlands moet nog beter want ik ben bezig aan een opleiding tot vrachtwagenbestuurder bij PIVO (Provinciaal Instituut voor Vorming en Opleiding) in Relegem. Maar ik leer niet alleen Nederlands voor het werk. Ik wil altijd Nederlands spreken om een beter niveau te behalen: in het gemeentehuis, in het ziekenhuis, in de winkel … Als je spreekt met verschillende mensen, hoor je verschillende woorden en zinsconstructies. Hier hoor je bijvoorbeeld ook de woorden voor alle ingrediënten. Ik heb meegewerkt aan de groentecurry die ons hoofdgerecht wordt, en ook daar heb ik veel door bijgeleerd.’

Allius’ leerkracht Kim Leo maakt er een zaak van om minstens één keer per module een uitstapje maken. ‘In Asse zelf is er nog geen Conversatie in de keuken, maar we zijn al een keer naar Meise gegaan op een vrijdag en dit keer paste de dinsdag in Wemmel het beste. Je moet er tijd voor maken, maar alleen maar lesgeven in de klas vind ik een beetje zonde. Hier leren ze andere dingen. Als leerkracht in de klas spreken we soms een beetje langzamer. Hier komen de cursisten in contact met vrijwilligers en begeleiders die wat sneller praten en horen ze een keer ‘het echte Nederlands’, met ook af en toe wat dialect erbij. Gisteren hebben we de kookwoordenschat uit module 2.1 nog eens herhaald en nu brengen we het ‘schillen’ en ‘proeven’ in de praktijk. Koken is heel laagdrempelig: als je een ui ziet liggen, dan weet je dat je die moet snijden. Het is dus niet moeilijk om de klas voor deze leuke activiteit enthousiast te maken. Er zijn er veel die graag en goed koken, en in veel culturen is eten heel belangrijk. Het praten volgt dan vanzelf. Door initiatieven als dit komen er meer en meer kansen om buiten de les Nederlands te oefenen, en daarop willen we onze cursisten ook wijzen. Waarom zouden sommigen van hen niet nog eens op eigen initiatief terugkomen als onze lesmodule erop zit?’

Bijleren op een aangename manier

Je hoeft inderdaad geen lessen Nederlands te volgen om te kunnen deelnemen aan Conversatie in de keuken. De sessies zijn het initiatief van de sociaal-culturele vzw Avansa Halle-Vilvoorde, die veel ervaring heeft met participatieprojecten, in samenwerking met GC de Zandloper.

Vanuit vzw PIN (partners in integratie) zijn Grace-Marie Sangwa Muteme en Sanae Haddad betrokken om mensen uit de gemeente bij activiteiten als deze te betrekken. Studente Grace-Marie zit in haar laatste jaar Sociaal Werk aan Odisee Hogeschool en is hier als stagiaire aan de slag. ‘Het is een van onze taken om mensen toe te leiden naar vrijetijdsactiviteiten of oefenkansen Nederlands. Aan die oefenkansen is echt behoefte, en Conversatie in de keuken is succesvol door de lage drempel. We merken ook dat meerdere mensen terugkomen. Bijvoorbeeld ouders van de leerlingen van de Sint-Jozefsschool hier tegenover, voor wie we met PIN brugfiguren willen zijn. We merken ook dat deelnemers vooruitgang maken en zelf mond-tot-mondreclame maken voor de sessies. Ondertussen creëren ze een netwerk, want deelnemers leren elkaar kennen en geven elkaar tips over wat er hier nog allemaal te doen valt.’

De deelnemers kunnen rekenen op de steun van een aantal begeleiders. Naast Grace-Marie is er Els Van Langenhove van Avansa en leiden vrijwilligers Marc Van Roy, Marc Roggen en Rita Hanssens het koken in goede banen. ‘Praten met mensen die Nederlands willen leren, is leuk en ook belangrijk in Wemmel’, zegt Rita. ‘Iedereen leert bij op een aangename manier. We willen uitstralen dat iedereen kan komen meedoen. En dankzij de goede voorbereidingen lukt het altijd om iets lekkers te koken. In het begin stellen we ons altijd even voor bij de nieuwe deelnemers, en dan tonen en benoemen we ook de ingrediënten waarmee we gaan werken. Daarna verdelen we ons in groepjes zodat iedereen iets te doen heeft. Straks ruimen we alles netjes op. En ondertussen praten we veel.’

Extra workshops

Centrumverantwoordelijke van de Zandloper Kristof Smet is blij met de impact van het initiatief, en kondigt nog meer activiteiten aan. ‘Je zit met een heel diverse samenleving waar een meerderheid van de mensen een andere thuistaal heeft. Om die toch te betrekken bij de werking streven we ernaar dat mensen hier Nederlands kunnen leren, oefenen én gebruiken. Vroeger hadden we een gewone conversatiegroep, maar een doeactiviteit als Conversatie in de keuken is laagdrempeliger en zorgt ervoor dat je het taalniveau kan aanpassen naargelang van de mensen die deelnemen. Dat je er de NT2-lessen aan kan koppelen is een goede hefboom en het is ook mooi om te zien hoe de vrijwilligers individueel of uit de verenigingen hier het netwerk van deelnemers vergroten. Daarom gaan we in het najaar nog extra workshops organiseren, die je ook telkens apart zal kunnen volgen. Denk aan een initiatie percussie, een bosbad in Beverbos of een initiatie houtbewerking. Die organiseren we in het weekend en ze zijn dus ook geschikt voor mensen die zich tijdens de week niet kunnen vrijmaken. Anderstaligen die Nederlands leren, moeten zich hier ook in hun vrije tijd welkom voelen. Dat is de essentie.’

Tekst: Michaël Bellon
Foto: © Grace-Marie Sangwa Muteme
Uit: zandloper juni 2026