Wemmel internationaal: Katalin Buday

Toen Katalin slechts drieënhalve week oud was, overleed haar moeder. ‘Ze had één wens: dat ik in het Hongaars zou worden opgevoed. Mijn papa heeft die wens gerespecteerd en is hertrouwd met een Hongaarse vrouw, mijn stiefmama. Ik heb altijd een zeer goede band met haar gehad.’

De Hongaarse taal en cultuur waren een rode draad in Katalins jeugd. Op haar veertiende bezocht ze Hongarije voor het eerst. Ook waren er zomerkampen in Nederland waar Hongaarse families uit de Benelux samenkwamen. Tegelijkertijd was het motto van haar vader om de taal van het land waar ze verbleven te leren. Toen het gezin een periode in Saoedi-Arabië woonde, leerde Katalin bijvoorbeeld Arabisch.

Taalkeuze was niet evident

Katalin studeerde af in de Handelswetenschappen aan de universiteit van Luik. Werkopportuniteiten brachten haar al snel naar Brussel. Samen met haar half-Belgische, half-Italiaanse man Joël, die ze had leren kennen op de universiteit, verhuisde ze naar Vilvoorde.

Met de komst van dochter Diane besloot het koppel haar vanaf het begin met het Nederlands in contact te brengen. ‘Ze ging naar een Nederlandstalige onthaalmoeder, zodat ze later Nederlandstalig onderwijs kon volgen. Zelf heb ik toen ook taalcursussen gevolgd om het Nederlands goed onder de knie te krijgen. En we gingen niet langer naar een Franstalige kerk maar naar een Nederlandstalige, ook vanwege Diane.’

In 2003 kwam het gezin in Wemmel terecht, waar Katalin en Joël nog altijd tevreden wonen. ‘Je hebt hier rust en groen, maar alle opportuniteiten van de stad.’ Diane ging er naar de Sint-Jozefsschool en later naar het Jan-van-Ruusbroeckollege in Laken. Inmiddels is ze afgestudeerd en woont ze in Leuven, waar ze na haar studententijd bleef plakken.

De taalkeuze in het gezin was niet vanzelfsprekend. ‘Tot ze anderhalf jaar was, heb ik Hongaars gesproken met Diane. Maar omdat we een minder aanwezige Hongaarse omgeving hadden, vreesde ik dat het te veel zou worden met de andere talen. Mijn man is Franstalig, dus thuis spreken we Frans. En op school leerde ze Nederlands. Toch kan ze haar plan trekken in het Hongaars omdat ze veel zomers bij mijn ouders doorbracht. Zij zijn na het pensioen van mijn papa teruggekeerd naar Hongarije.’

Hongaarse week

Katalin draagt de Hongaarse cultuur actief uit. Zo organiseerde ze in de Zandloper mee de Hongaarse week, samen met het Hongaars cultureel centrum in Brussel. ‘We organiseerden een tentoonstelling met handgemaakte objecten, een kookworkshop met Hongaarse recepten, een wijndegustatie en als afsluiter een concert. Die samenwerking was een heel fijne ervaring.’

Ook al heeft Katalin nauwe banden met haar roots, wonen in Hongarije zal haar moeilijk lukken. ‘Mijn ouders waren van de oude generatie, ze hebben nog tegen het communisme gestreden. Ik ben in die omgeving opgegroeid. De communistische tijden hebben veel impact gehad op de mensen en hun denkwijzen. Je ziet dat ook in andere landen die vrijwel altijd onder bezetting hebben geleefd. Zij worden heel nationalistisch, anders verdwijnen ze. Door de geschiedenis heen was Oostenrijk altijd de veroveraar. En de spanning met Rusland is nooit weg. Door die historische imprint kan ik me nooit helemaal terugvinden in Hongarije.’

Zelf benadrukt ze vooral het belang van openheid en begrip voor elkaar. ‘Ik wil mijn wortels nooit vergeten, maar je moet verschillen tussen culturen kunnen laten bestaan. Elke cultuur heeft mooie kanten, en als we van daaruit contact kunnen leggen en rekening houden met mentaliteitsverschillen, zijn we op de goede weg. Ik merk dat bijvoorbeeld bij Zingding, de Wemmelse zanggroep. De liedjes waarmee veel Nederlandstalige dames zijn opgegroeid, zijn mij vaak totaal onbekend, dat is echt een exotische ontdekking voor mij. Als Franstalige heb ik andere referenties, en dan is er nog de invloed van de klassieke muziek. In de auto hadden wij vroeger geen radio aan, maar zongen we Hongaarse klassieke liederen.’

Dat cultuurverschillen ook in kleine dingen schuilen, ervaart ze dagelijks. ‘Hongaren zijn heel rechtuit. Mijn papa heeft me dat ook geleerd: zeg wat je op je hart hebt. Het beste huwelijksadvies kreeg ik van mijn mama: als je boos bent op je man, moet je dat uitspreken. Maak er geen langdradig verhaal van, en verwacht vooral niet dat hij weet wat je voelt. Zeg kort wat je niet leuk vond, en hoe je het voortaan wel wil zien. Geloof me, het werkt.’

Tekst: Maria Klein
Foto: © Tine De Wilde
Uit: zandloper november 2025